राप्ती तटीय क्षेत्रका बासिन्दा बाढीको जोखिममा

नेपालगञ्ज : बाँकेमा दुई दिनदेखि जारी अविरल वर्षाको कारण राप्ती नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दा बाढीको जोखिममा परेका छन् । राप्ती नदीले राप्तीसोनारीको २ नं वडादेखि नरैनापुरसम्मकै तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई वर्षेनी जोखिम राख्दै आएको छ । कुनै क्षेत्रमा वारि त कुनै क्षेत्रमा पारितर्फ जमिन कटान गर्दै आएको राप्तीसोनारी गाउँपालिका–७ नयाँवस्ती फरेदागाउँका शङ्कर यादवले बताए ।

'अविरल वर्षासँगै राप्ती नदीमा बाढी आइरहेको छ, बाढी रोकथामको लागि स्थायी तटबन्ध नभएका कारण राप्ती नदीको जोखिम बढ्दै गएको छ,' उनले भने, 'ठूलो बाढी आयो भने गाउँमा पसेर बगाउँछ भन्ने चिन्ताले वर्षाद्को समयमा राम्ररी निदाउन सकिएको छैन ।' उनका अनुसार, ठूलो बाढी आउँदा राप्ती नदी बस्तीमा पस्ने डरले राप्तीसोनारी र नरैनापुर गाउँपालिकाको तटीय क्षेत्रका करिब एक दर्जन वस्तीका सयौँ बासिन्दा त्रासमा रात बिताउने गरेका छन् ।

राप्तीको तल्लोतटीय क्षेत्रमा नदीले दिनहुँजसो जमिन कटान गरिरहेको छ । अहिलेसम्म सयौँ बिघा खेतीयोग्य जमिन नदी कटानमा परिसकेको स्थानीयवासी यादवको भनाइ छ । तटबन्ध निर्माण नभएका कारण राप्तीसोनारीको ६ र ७ नं वडाका सर्रा, भवानीयापुर, पहाडीपुर, वसन्तापुर, गेदवा, खल्ला झगडिया, देउपूर्वा लगायतका गाउँ र नरैनापुर गाउँपालिकाको गङ्गापुर, सोनवर्षा, कुदर–वेटवा, कुडुवा लगायत बस्तीमा जोखिम मडारिएको नरैनापुर गाउँपालिका–६ गङ्गापुरका स्थानीय सोहनलाल यादवले बताए ।

'राप्तीसोनारीको विसम्मवरपुर र पदनाहा गाउँनजिक रहेको तटबन्ध राप्ती नदीले केही वर्षअघि भत्काएको थियो । त्यहीँबाट राप्तीले डुबान र कटान तीब्र पारेको छ,' यादवले भने, 'नदी नियन्त्रण गर्ने स्थायी तटबन्ध नहुँदा ठूलो बाढी आउनासाथ नदी बस्तीमा पस्ने खतरा बढेको छ ।' 

राप्ती नदीले वर्षायाम सुरु हुनासाथ राप्ती सोनारी गाउँपालिका–२ कचनापुरको अगैया, गोबरपुर, माथेवास, खोरिया, मदुई, हरिहरपुर, अम्रहवा, टिकुलीपुर, शम्शेरगञ्ज र राजपुर क्षेत्र र वडा नं ३ को बैजापुरका विभिन्न टोलमा डुबान र कटान गर्दै आएको राप्तीसोनारी गाउँपालिका वडा नं ३ का वडाध्यक्ष मिनकुमार चौधरीले बताए ।

'नदी किनारमा तटबन्ध नहुँदा प्रत्येक वर्ष बाढीले दुवै किनारको सयौँ बिघा खेतीयोग्य जमिन कटान गर्ने गरेको छ,' वडाध्यक्ष थारुले भने, 'अहिले मौसमी सूचना अनुसार भएको वर्षाद्सँगै नदीमा पानीको सतह बढ्दै गएको छ, यसबाट सुरक्षित रहन नागरिकलाई सचेत बनाउने काम गरिरहेका छौँ ।' राप्ती नदीमा ठूलो बाढी आउँदा मानव बस्तीसमेत जोगाउन कठिन हुने भएकोले गाउँवस्तीमा सजक हुन सूचित गर्दै आएको वडाध्यक्ष थारुले बताए ।

राप्तीसोनारी गाउँपालिका अध्यक्ष तप्त पौडेलले अविरल वर्षाको कारण हुनसक्ने बाढीजन्य विपद सम्भावनालाई मध्यनजर गर्दै गाउँपालिकाले आवश्यक सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको बताए । भारी वर्षापछि हुन सक्ने बाढी र डुबान व्यवस्थापनलाई मध्यनजर गरेर राप्तीसोनारीमा हाल करिब एक हजार ५०० देखि दुई हजार जनासम्मलाई राख्न सकिने क्षमता रहेका सुरक्षित आश्रयस्थल तयारी अवस्थामा राखिएको गाउँपालिका अध्यक्ष पौडेलले बताए ।

उनका अनुसार, राप्तीसोनारी गाउँपालिकामा अहिले पाँचवटा सुरक्षित आश्रयस्थल सञ्चालनमा छन् भने थप दुईवटा भवन निर्माणको क्रममा छन् । सञ्चालनमा रहेका पाँच आश्रयस्थलमा करिव दुई हजार जनासम्मलाई राख्न सक्ने क्षमता रहेको छ । भारी वर्षालाई मध्यनजर गर्दै ती आश्रयस्थललाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।