Listen LIVE

युवराज सामान्य कर्मचारीदेखि एयरलाइन्सको सीईओसम्म

काठमाण्डौ : यति एयरलाइन्सका नवनियुक्त प्रमुख कार्यकारी अधिकृत -सीईओ) युवराज विष्टले सामान्य कर्मचारीदेखि कम्पनीको नेतृत्वसम्मको प्रेरणादायी यात्रा तय गरेका छन्।

सन् २००९ मा म्यानेजमेन्ट ट्रेनीका रूपमा यति एयरलाइन्समा प्रवेश गरेका विष्टले १७ वर्षभन्दा बढी समय नागरिक उड्डयन क्षेत्रमा बिताई हाल कम्पनीको समग्र रणनीतिक दिशा र संस्थागत वृद्धिको नेतृत्व गर्ने जिम्मेवारीमा आइपुगेका छन्।

उनको यो नियुक्तिले संस्थाभित्रै हुर्किएको नेतृत्व क्षमता, धैर्यता र दीर्घकालीन प्रतिबद्धताको कदर भएको छ र आन्तरिक जनशक्तिलाई शीर्ष स्थानमा पु¥याउने यति एयरलाइन्सको निर्णयलाई प्रमाणित गरेको छ।

काठमाडौँ । आजका युवा शक्तिमा केही वर्षको अन्तरालमै संस्था परिवर्तन गरिरहने प्रवृत्ति  छ ।  कर्पोरेट दुनियाँमा छिटो पदोन्नति र आकर्षक अवसरको खोजी तीव्र हुन्छ । 

तर, एउटै संस्थामा सामान्य कर्मचारीबाट कम्पनीको नेतृत्वसम्मको यात्रा तय गर्ने कमै हुन्छन् ।  यस्तै  प्रेरणादायी यात्रा गर्न सफल छन्, यति एयरलाइन्स लिमिटेडका नवनियुक्त प्रमुख कार्यकारी अधिकृत -सीईओ) युवराज विष्ट । 

४३ वर्षको उमेरमा यति एयरलाइन्सको कमान्ड सम्हालेका विष्टको व्यावसायिक जीवन एउटा सामान्य कर्मचारीदेखि सीईओसम्मको सफल रूपान्तरणको उदाहरण हो ।

सन् २००९ मा यति एयरलाइन्समा व्यवस्थापन प्रशिक्षार्थी अर्थात् 'म्यानेजमेन्ट ट्रेनी' का रूपमा प्रवेश गर्दा विष्टसँग एउटा सिक्ने हुटहुटी र व्यावसायिक भविष्य निर्माण गर्ने संकल्प मात्र थियो ।

आज १७ वर्षभन्दा बढी समय नागरिक उड्डयन क्षेत्रमै बिताइसकेपछि उनी सोही एयरलाइन्सको समग्र रणनीतिक दिशा र संस्थागत वृद्धिको नेतृत्व गर्ने मुख्य जिम्मेवारीमा आइपुगेका छन् । उनको यो नियुक्ति केवल एउटा व्यक्तिको पदोन्नति मात्र होइन, बरु संस्थाभित्रै हुर्किएको नेतृत्व क्षमता, धैर्यता र दीर्घकालीन प्रतिबद्धताको कदर पनि हो । बाह्य बजारबाट नेतृत्व भित्र्याउने प्रचलन हाबी भइरहेका बेला आन्तरिक जनशक्तिलाई नै शीर्ष स्थानमा पु¥याउने यति एयरलाइन्सको निर्णयले विष्टको कार्यक्षमता र संस्थाप्रतिको अविचलित निष्ठालाई प्रमाणित गरेको छ ।

युवराज विष्टको व्यावसायिक जीवनको आधारशिला सन् २००९ मा यति एयरलाइन्सबाटै सुरु भएको थियो । मास्टर अफ बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसन हासिल गरेका उनले उच्च शिक्षाबाट प्राप्त सैद्धान्तिक ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्न नेपालको संवेदनशील र चुनौतीपूर्ण मानिने हवाई सेवा क्षेत्र रोजेका थिए ।

म्यानेजमेन्ट ट्रेनीका रूपमा कार्यरत रहँदा उनले संस्थाको आधारभूत संरचना, दैनिक कार्य सञ्चालन, यात्रु सेवाको संवेदनशीलता र बजारको मागलाई नजिकबाट नियाल्ने अवसर पाए । त्यो प्रारम्भिक चरणमा उनले एउटा सामान्य कर्मचारीले भोग्ने दैनिक कार्यदबाब, समयको पाबन्दी र टीमवर्कको महत्वलाई गहिराइमा बुझे, जसले उनको भावी नेतृत्व यात्राका लागि बलियो जग तयार गरिदियो ।

नेपालको हवाई उद्योग आफैँमा प्राविधिक, भौगोलिक र व्यावसायिक दृष्टिले जटिल क्षेत्र मानिन्छ । यस्तो जटिल परिवेशमा व्यवस्थापनको विद्यार्थीका रूपमा प्रवेश गरेका विष्टले सुरुवाती दिनदेखि नै सिकाइलाई निरन्तरता दिए । कागजी योजना र कक्षाकोठामा पढेका व्यवस्थापनका सिद्धान्तहरू वास्तविक उड्डयन सञ्चालनका क्रममा कसरी लागू हुन्छन् भन्ने कुरा उनले तल्लो तहदेखि नै काम गरेर आत्मसात् गरे । 

म्यानेजमेन्ट ट्रेनीको भूमिकामा रहँदा देखाएको लगनशीलता, समस्या समाधान गर्ने क्षमता र व्यावसायिक अनुशासनले उनलाई छिट्टै संस्थाका उच्च अधिकारीहरूको नजरमा विश्वासिलो पात्र बनायो । सामान्य तहबाट काम सुरु गरेका कारण नै उनलाई संस्थाको भित्री कार्यशैली, कर्मचारीहरूको मनोविज्ञान र कार्यक्षेत्रका वास्तविक कठिनाइहरूबारे प्रत्यक्ष र व्यावहारिक ज्ञान हासिल भयो ।

विविध भूमिका हुँदै सीबीओ र अकाउन्टेबल म्यानेजरसम्मको यात्रा

म्यानेजमेन्ट ट्रेनीबाट सुरु भएको विष्टको यात्रा एकै ठाउँमा रोकिएन । समयक्रमसँगै उनी संस्थाभित्रका विभिन्न विभाग र जिम्मेवारीहरूमा क्रमिक रूपमा पदोन्नति हुँदै अघि बढे । एकपछि अर्को भूमिका निर्वाह गर्ने क्रममा उनले उड्डयन उद्योगको सूक्ष्म पक्ष, व्यवसाय व्यवस्थापन र संस्थागत सञ्चालनबारे व्यापक अनुभव र गहन ज्ञान सँगाल्दै गए । व्यावसायिक र व्यवस्थापकीय विविध कार्यहरूमा नेतृत्वदायी अनुभव बटुल्दै जाँदा उनी यति एयरलाइन्सको एक अपरिहार्य खम्बाका रूपमा स्थापित हुँदै गए । उड्डयन क्षेत्रमा बिताएको १७ वर्षभन्दा लामो अनुभवले उनलाई बजारको उतारचढाव, प्रतिस्पर्धात्मक रणनीति र ग्राहकको बदलिँदो अपेक्षासँग जुध्ने परिपक्वता प्रदान ग¥यो ।

प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बन्नुअघि विष्टले यति एयरलाइन्सको चिफ बिजनेस अफिसर -सीबीओ) तथा अकाउन्टेबल म्यानेजर जस्तो अत्यन्त संवेदनशील र महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सफलतापूर्वक सम्हालेका थिए । एयरलाइन्स जस्तो उच्च नियमन र सुरक्षा मापदण्डमा चल्ने व्यवसायमा सीबीओ र अकाउन्टेबल म्यानेजरको भूमिका दोहोरो चुनौतीपूर्ण मानिन्छ । 

सीबीओका रूपमा उनले कम्पनीको व्यावसायिक रणनीति निर्माण, बजार विस्तार, राजस्व वृद्धि र व्यावसायिक साझेदारी विकासमा निर्णायक भूमिका निर्वाह गरे ।  अकाउन्टेबल म्यानेजरको पदमा रहँदा उनले नियामक निकायप्रतिको जवाफदेहिता, संस्थागत मापदण्डको पालना र सञ्चालन व्यवस्थामा समन्वयकारी नेतृत्व प्रदान गरे । यी दुवै पदमा रहँदा उनले कम्पनीको समग्र व्यावसायिक व्यवस्थापन र संस्थागत विकासमा पु¥याएको योगदान नै उनलाई सीईओको कुर्सीसम्म पु¥याउने मुख्य सेतु बन्यो ।

नेतृत्वका आधारस्तम्भ र बहुआयामिक विशेषज्ञता

उमेरले ४३ वर्ष टेकेका विष्टको व्यक्तित्वमा युवा ऊर्जा र साढे एक दशकभन्दा बढीको व्यावसायिक परिपक्वताको दुर्लभ संयोजन देखिन्छ । उनको कार्यशैली र व्यावसायिक जीवनलाई नियाल्दा मुख्य पाँचवटा क्षेत्रमा उनको विशेष दख्खल रहेको स्पष्ट हुन्छ । पहिलो र महत्वपूर्ण पक्ष उनको रणनीतिक व्यावसायिक योजना तथा कर्पोरेट व्यवस्थापन क्षमता हो । हवाई सेवा जस्तो उच्च पुँजी लगानी हुने र सञ्चालन खर्च अत्यधिक रहने व्यवसायमा दीर्घकालीन योजना र चुस्त कर्पोरेट व्यवस्थापनबिना दिगो नाफा र स्थायित्व सम्भव हुँदैन । एमबीए अध्ययन र लामो व्यावहारिक अनुभवको समिश्रणले उनलाई कम्पनीको अल्पकालीन र दीर्घकालीन लक्ष्यहरू निर्धारण गरी तिनलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने कलामा निपुण बनाएको छ ।

एयरलाइन्स व्यवसाय विकास र व्यावसायिक रणनीति निर्माणमा विष्टको विशेष पकड रहेको छ । सीबीओका रूपमा काम गर्दा उनले आन्तरिक उडान बजारको गहिरो अध्ययन गर्दै यात्रु सेवा विस्तार, प्रतिस्पर्धी बजारमा ब्रान्डको स्थिति सुदृढीकरण र व्यावसायिक अवसरहरूको पहिचानमा महत्वपूर्ण योगदान दिए । तेस्रो प्रमुख पक्षका रूपमा उनको संगठनात्मक नेतृत्व तथा व्यवस्थापन क्षमतालाई लिन सकिन्छ । तल्लो तहबाटै संस्थामा हुर्किएको हुनाले उनलाई संस्थाभित्रका विभिन्न विभागबीच कसरी समन्वय गर्ने, कर्मचारीलाई कसरी उत्प्रेरित राख्ने र साझा लक्ष्यका लागि कसरी एकीकृत रूपमा परिचालन गर्ने भन्ने व्यावहारिक कला राम्ररी थाहा छ ।

यति मात्र होइन, व्यवसाय सञ्चालन तथा कार्यसम्पादन व्यवस्थापनमा पनि विष्ट उत्तिकै दक्ष मानिन्छन् । दैनिक उडान तालिका, ग्राहक सन्तुष्टि, सेवाको गुणस्तर र वित्तीय अनुशासनबीच सन्तुलन कायम राख्दै समग्र संस्थाको कार्यसम्पादन उकास्ने विषयमा उनले आफूलाई प्रमाणित गरिसकेका छन् । साथै, कर्पोरेट सुशासन अर्थात् कर्पोरेट गभर्नेन्स र रणनीतिक निर्णय क्षमता उनको नेतृत्वको पाँचौँ बलियो आधारस्तम्भ हो । आधुनिक कर्पोरेट क्षेत्रमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता र तथ्यमा आधारित निर्णय प्रक्रियाको ठूलो महत्व हुन्छ । संवेदनशील घडीमा समेत सुझबुझपूर्ण, छिटो र दीर्घकालीन हितमा आधारित रणनीतिक निर्णय लिन सक्ने खुबीले नै उनलाई एउटा सफल व्यवस्थापकबाट सक्षम सीईओका रूपमा स्थापित गरेको हो ।

संस्थागत ज्ञान र आन्तरिक नेतृत्वको बलियो सन्देश

यति एयरलाइन्स लिमिटेडले युवराज विष्टलाई सीईओका रूपमा नियुक्त गर्नु केवल एक व्यक्तिको करियरको उत्कर्ष मात्र होइन, यसले समग्र नेपाली कर्पोरेट जगतलाई एउटा सकारात्मक सन्देश पनि प्रवाह गरेको छ । सन् २००९ देखि निरन्तर एउटै संस्थामा आबद्ध रहँदा विष्टले यति एयरलाइन्सको सांगठनिक संस्कृति, इतिहास, सबल पक्ष, कमजोरी र सम्भावनाहरूलाई नजिकबाट भोगेका छन् । व्यवस्थापन विज्ञानमा यस्तो 'संस्थागत स्मृति' वा 'इन्स्टिच्युसनल नलेज' लाई अत्यन्त बहुमूल्य पुँजी मानिन्छ । बाहिरबाट आउने नयाँ प्रमुख कार्यकारी अधिकृतलाई संस्थाको प्रणाली, कार्यसंस्कृति र भित्री जटिलताहरू बुझ्नै महिनौँ वा वर्षौँ लाग्ने अवस्था रहन्छ, तर विष्टका हकमा संस्थाको हरेक कुना र कार्यप्रणाली उनको हातको रेखा जस्तै स्पष्ट छ ।

उनको यो सफलताले यति एयरलाइन्स र अन्य निजी क्षेत्रका संस्थाहरूमा कार्यरत हजारौँ सामान्य कर्मचारी र प्रवेश तहका युवाहरूमा नयाँ उत्साह र आशा जगाएको छ । संस्थाप्रति इमानदार भएर, निरन्तर सिक्ने प्रयास गर्दै र आफ्नो जिम्मेवारीलाई कुशलतापूर्वक पूरा गर्दै जाँदा सामान्य कर्मचारी पनि एक दिन कम्पनीको सर्वोच्च पदमा पुग्न सक्छ भन्ने बलियो दृष्टान्त विष्टले प्रस्तुत गरेका छन् । यसले संस्थाभित्रै उत्तराधिकारी नेतृत्व विकास गर्ने र कर्मचारीको वृत्तिविकासलाई संस्थाको वृद्धिसँग जोड्ने स्वस्थ कर्पोरेट संस्कृतिको महत्वलाई समेत उजागर गरेको छ । आन्तरिक रूपमै नेतृत्व तयार हुँदा संस्थामा स्थायित्व कायम रहने र कर्मचारीहरूमा अपनत्वको भावना अझ प्रगाढ हुने विश्वास गरिन्छ ।

नयाँ अध्याय ः अवसर र चुनौतीबीच यति एयरलाइन्सको आगामी उडान

प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मेवारी सम्हालेसँगै युवराज विष्टको काँधमा अब यति एयरलाइन्सलाई विकास र विस्तारको अर्को नयाँ चरणमा पु¥याउने गहन दायित्व आइलागेको छ । नेपालको आन्तरिक उड्डयन क्षेत्र निरन्तर परिवर्तनशील छ ।

एकातिर यात्रुहरूको बढ्दो अपेक्षा, प्रविधिको तीव्र विकास, डिजिटल सेवाको माग र बजारमा रहेको कडा प्रतिस्पर्धा छ भने अर्कोतिर उड्डयन सुरक्षाको उच्चतम मापदण्ड कायम राख्दै वित्तीय दिगोपना सुनिश्चित गर्नुपर्ने चुनौती छ । इन्धनको मूल्यमा हुने उतारचढाव, मौसम र भौगोलिक जटिलता तथा पूर्वाधारका सीमितताहरूका बिचमा पनि एयरलाइन्सलाई नाफामूलक र यात्रुमैत्री बनाइराख्नु कुनै पनि सीईओका लागि सानो परीक्षा होइन ।

तर १७ वर्षभन्दा बढी समय यही उद्योगको घामपानी बेहोरेका र संस्थाको विविध व्यावसायिक तथा व्यवस्थापकीय पाटोमा काम गरिसकेका विष्टका लागि यी चुनौतीहरू अपरिचित छैनन् । विगतमा सीबीओ र अकाउन्टेबल म्यानेजरका रूपमा काम गर्दा उनले बटुलेको अनुभव र कर्पोरेट गभर्नेन्सप्रतिको उनको प्रतिबद्धता नै आगामी यात्राका प्रमुख हतियार हुनेछन् । रणनीतिक व्यावसायिक योजना, आधुनिक व्यवस्थापन प्रणालीको सुदृढीकरण र कार्यसम्पादनमा उत्कृष्टता हासिल गर्दै यति एयरलाइन्सको साख र सेवाको गुणस्तरलाई अझ उचाइमा पु¥याउने अवसर अहिले उनको सामुन्ने छ ।

प्रतिक्रिया